Online casino games in Nederland: een kritische check

Ik heb wantrouwen als vertrekpunt. Wie zoekt naar online casino games, krijgt meteen glimmende banners en grote beloftes te zien, en mijn eerste reactie is altijd dezelfde: laat maar zien waar het zwakke punt zit. Daarom heb ik de regels, de cijfers en de praktijk naast elkaar gelegd, voor zover dat met openbare gegevens kan.

Dit is geen review van één aanbieder. Ik kijk naar het geheel: welke spellen er zijn, wie ze mag aanbieden, hoe de bescherming werkt en waar de reclame meer belooft dan ze waarmaakt. Soms viel het tegen, en één keer viel het juist mee.

Een kleine afbakening vooraf. Wie naast casinospellen ook op sport wil wedden, komt in lijstjes met de beste nieuwe bookmakers vaak dezelfde vragen over vergunningen en storten tegen, maar sportweddenschappen laat ik hier verder buiten beschouwing. Het gaat me om het casinodeel.

Wat bedoelen we eigenlijk met online casino games?

In de volksmond is het simpel. Een online casino is een site met gokkasten, roulette, blackjack en live tafels met een echte dealer. De wet gebruikt echter een andere term: officieel heet het kansspelen op afstand, of in vakjargon remote gambling. De branche praat over "online casino", de toezichthouder over "kansspelen op afstand", en dat verschil in woorden lijkt misschien muggenzifterij, maar het helpt wel als je ooit een officieel document van de toezichthouder moet lezen.

Onder die noemer vallen heel verschillende spellen. Een gokkast draait in een paar seconden een ronde af, terwijl je aan een blackjacktafel zelf keuzes maakt die het verloop beïnvloeden. Bij live roulette kijk je naar een echt wiel via een videostream. Die spellen voelen anders, maar ze hebben één ding gemeen: op de lange termijn wint het huis, en geen enkele strategie of mooie interface verandert daar iets aan.

Waarom kijk ik eerst naar de KSA-vergunning?

Het antwoord is kort. Zonder vergunning is het illegaal. Online gokken is in Nederland alleen toegestaan bij aanbieders met een vergunning van de Kansspelautoriteit, de onafhankelijke toezichthouder voor het Europese deel van Nederland, en die vergunning rust op de Wet op de kansspelen zoals die door de Wet kansspelen op afstand is gewijzigd.

De Wet KOA trad in werking op 1 april en de markt ging een half jaar later open, op 1 oktober. In september daarvoor kregen de eerste aanbieders hun vergunning. Dat lijkt oude geschiedenis, maar het heeft een gevolg dat ik interessanter vind dan de meeste bonussen: die vergunningen zijn tijdelijk. De eerste vijfjarige vergunningen zouden op 1 oktober van dit jaar aflopen. Een vergunning is dus geen permanent keurmerk, en ik zou eerlijk gezegd liever zien dat spelers dat beseffen dan dat ze een logo onderaan een pagina als eeuwige garantie lezen.

Mijn controle is daarom saai maar effectief. Ik kijk of de aanbieder in het openbare register van de KSA staat, niet alleen of er ergens op de site een vergunningsnummer vermeld staat.

Hoe ver reikt de bescherming van CRUKS?

Hier moet ik iets toegeven. Ik verwachtte een papieren tijger. Dat bleek niet te kloppen. CRUKS, het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen, is het landelijke register waarin je jezelf kunt laten uitsluiten, en een vergunde aanbieder moet elke speler daartegen controleren voordat er toegang wordt gegeven.

Staat iemand in het register, dan moet hij geweigerd worden bij het legale aanbod. Dat is geen vrijblijvend advies maar een harde verplichting. Toen ik me erin verdiepte, wat ik met lichte tegenzin deed, vond ik dit eigenlijk het sterkste onderdeel van het hele Nederlandse systeem: één register, en elke vergunninghouder moet ertegen controleren, zonder dat de speler het per site opnieuw hoeft te regelen.

Toch zet ik er een kanttekening bij. CRUKS beschermt alleen binnen de legale markt. Een illegale site zonder KSA-vergunning controleert niemand, en daar houdt de bescherming dus op, wat precies de reden is dat ik die vergunningscheck nooit oversla.

Klopt de belofte van gratis spelen zonder risico?

Nee, niet echt. Ik zie in reclame regelmatig woorden als "gratis" en "zonder risico" langskomen, en daar word ik altijd een beetje kriegelig van. Gratis spins of een stortingsbonus kosten de aanbieder iets, en dat geld moet ergens vandaan komen, meestal uit inzetvoorwaarden die je eerst moet halen voordat je iets kunt opnemen.

Je kunt het ook nuchter bekijken. Een aanbieder verdient aan het bruto spelresultaat, het verschil tussen wat spelers inzetten en wat ze terugwinnen, en betaalt daarover kansspelbelasting. Dat tarief ging begin vorig jaar van 30,5 naar 34,2 procent. Sinds 1 januari van dit jaar is het 37,8 procent. Ik kan niet bewijzen hoe elke aanbieder die hogere lasten opvangt, maar het lijkt me naïef om te denken dat ze een cadeau uitdelen terwijl hun eigen kosten stijgen.

De reclame zelf is ook aan banden gelegd, al minder streng dan sommigen denken. Online adverteren mag nog steeds. Volgens de berichtgeving over de KSA-richtlijnen moet het publiek wel voor minstens 95 procent uit mensen van 24 jaar of ouder bestaan. Dat vind ik een redelijke grens, maar het verklaart ook waarom de toon van de reclame verschoven is naar die typisch Nederlandse speeltoon: nuchter, een beetje droog, met minder schreeuwende beloftes dan je in het buitenland ziet.

Wat zeggen de cijfers over hoe Nederland speelt?

De cijfers zijn groot. Ze zijn ook ontnuchterend. In de tweede helft van vorig jaar haalde de vergunde Nederlandse online markt 602 miljoen euro aan bruto spelresultaat, wat neerkomt op ongeveer 100 miljoen euro per maand aan legaal spelresultaat en dus op een flinke som geld die spelers per saldo kwijt zijn.

Het aantal actieve accounts steeg licht. In de eerste helft van vorig jaar meldden vergunninghouders 1,29 miljoen actieve accounts per maand. In de tweede helft waren dat er 1,38 miljoen. De KSA telde in de eerste helft ongeveer 810.000 klanten die bij vergunde aanbieders inzetten, en dat verschil tussen accounts en klanten zegt iets, want veel mensen hebben blijkbaar meer dan één account.

Tegelijk kromp de legale markt vorig jaar met ongeveer 18 procent ten opzichte van het jaar daarvoor. Ik weet niet zeker hoe ik dat moet lezen. Het kan betekenen dat mensen minder spelen, maar het kan ook betekenen dat een deel uitwijkt naar illegale sites, en die tweede uitleg zou ik niet zomaar wegwuiven.

Het cijfer dat me het meest bijbleef, gaat over jongeren. Jongvolwassenen van 18 tot 23 jaar waren in de tweede helft van vorig jaar goed voor 61 miljoen euro aan legaal spelresultaat, oftewel 10,2 procent van de hele markt. Voor een groep die in de reclameregels juist extra afgeschermd wordt, is dat geen klein bedrag.

Ook de concurrentie verschuift. Het gezamenlijke marktaandeel van de drie grootste vergunninghouders zakte in de tweede helft van vorig jaar naar tussen de 30 en 40 procent, dus de markt is minder in handen van een paar grote namen dan je misschien zou denken.

Welke betaalmethoden vertrouw ik bij het storten?

iDEAL staat bij mij bovenaan. Het is de methode die de meeste Nederlanders al kennen van gewone webwinkels, je bevestigt de betaling in je eigen bankapp, en je ziet direct wat er van je rekening af gaat. Juist dat laatste vind ik bij gokken belangrijk, omdat je zo minder snel het overzicht kwijtraakt.

Een creditcard werkt ook, al heb ik daar gemengde gevoelens over. Spelen met geleend geld is een gewoonte waar ik niet vrolijk van word. Paysafecard is een prepaidoptie waarbij je vooraf een vast bedrag koopt, en dat heeft als voordeel dat je echt niet meer kunt uitgeven dan op de kaart staat. Wel moet je bij opnemen vaak een andere route kiezen, dus ik zou vooraf nagaan hoe uitbetalen bij die aanbieder werkt.

Welke methode je ook kiest, ik stel mezelf altijd dezelfde vraag. Zou ik dit bedrag ook kwijt willen zijn aan een avondje uit? Als het antwoord nee is, stort ik niet.

Mijn conclusie na alle controles

Ik begon sceptisch en ben dat grotendeels gebleven. De beloftes van gratis en risicoloos spelen houden geen stand zodra je naar inzetvoorwaarden en de stijgende kansspelbelasting kijkt, en de cijfers over jongeren vind ik eerder zorgwekkend dan geruststellend. Toch moet ik eerlijk zijn over CRUKS, want dat systeem werkt beter dan ik had verwacht.

Mijn advies is daarom simpel. Speel alleen bij een aanbieder met een KSA-vergunning, controleer dat zelf in het register, betaal met iDEAL of een vast prepaidbedrag, en gebruik CRUKS zonder schaamte als je merkt dat het spel de overhand krijgt. Online casino games kunnen een leuk tijdverdrijf zijn, maar alleen zolang jij bepaalt wanneer je stopt!